“Kan … bevatten”: wat de beleidsregel zegt, en voor wie hij geldt

De NVWA, die op de regel toeziet, schrijft in haar vragen en antwoorden over het nieuwe allergenenbeleid:

“De Beleidsregel allergenenetikettering uit voorzorg is van toepassing op voorverpakte levensmiddelen (zie definitie Verordening (EU) nr. 1169/2011, artikel 2, lid 2, onder e).”

Het Voedingscentrum zegt hetzelfde, en noemt de horeca bij naam:

“Het beleid is gericht op voorverpakte levensmiddelen. Producten verkocht in horeca, catering, markt of ambachtelijke bedrijven vallen er (nog) niet onder.”

Dat de horeca er nog niet bij hoort, betekent niet dat het onderwerp rust. In haar bericht over het toezicht vanaf 2026 schrijft de NVWA:

“Horeca- en ambachtelijke ondernemers moeten extra aandacht hebben voor de etiketten van ingrediënten en (half)fabricaten, om de juiste informatie over de allergenen aan consumenten door te geven. Dit wordt nog nader besproken in een overleg tussen ministerie, de ambachtelijke brancheverenigingen, de patiëntenverenigingen en de NVWA.”

Wat er uit dat overleg komt, weten wij niet, en wij gaan er hier niet op vooruitlopen. Verandert het, dan passen wij dit stuk aan. De vindplaatsen staan onderaan bij de bronnen.

De beleidsregel is gepubliceerd in de Staatscourant van 2025 onder nummer 14337. Artikel 3 zegt dat hij in werking treedt met ingang van 1 januari 2026. Artikel 2, vierde lid, luidt:

“Wordt gebruikt gemaakt” staat zo in de officiële publicatie. Wij citeren letterlijk, ook waar de wetgever zich vertypt — anders kunt u onze zin niet terugvinden.

Twee bewoordingen, meer noemt de beleidsregel er niet. “Kan sporen bevatten van noten” staat er niet bij, en “wij kunnen kruisbesmetting niet uitsluiten” ook niet. Voor een verpakt product is dat dus niet meer de juiste zin. Voor een menukaart zegt de beleidsregel er (nog) niets over.

Een voorzorgsvermelding is vrijwillige informatie. Artikel 36, tweede lid, van Verordening (EU) nr. 1169/2011 stelt daaraan een harde eis: vrijwillig verstrekte voedselinformatie is niet misleidend, niet dubbelzinnig en niet verwarrend voor de consument. De toelichting bij de beleidsregel noemt dat artikel zelf als de grond waarop de NVWA optreedt:

De toelichting legt ook uit waarom terughoudendheid hier gezondheidswinst is:

Anders gezegd: een waarschuwing die overal staat, is voor een gast met een ernstige allergie hetzelfde als geen waarschuwing.

Volgens de NVWA en het Voedingscentrum vraagt de beleidsregel een restaurant vandaag (nog) niet om “Kan xxx bevatten”. MenuVeilig gebruikt die zin toch, vrijwillig, om twee redenen:

• Een vrijwillige waarschuwing mag niet misleiden (artikel 36, tweede lid). Eén vaste zin per allergeen, met een vastgelegde reden eronder, is de eenvoudigste manier om dat te kunnen laten zien.
• Het is de duidelijkste zin voor de gast: hij noemt het allergeen, hij zegt dat het er onbedoeld in kan zitten, en hij klinkt niet als “een klein beetje”.

Het is dus een keuze van ons, geen plicht uit de beleidsregel. Zegt het etiket van een product “kan … bevatten”, dan staat dat altijd op uw kaart, bij elk gerecht met dat product: dat kunt u niet uitzetten. Daarnaast legt u per allergeen vast of u het in uw keuken apart verwerkt. Zo niet, dan komt de zin bij al uw gerechten. Zolang u niets hebt vastgelegd, vraagt de kaart de gast bij de gerechten met dat product ook het personeel te vragen.

Het tweede lid van artikel 2 vraagt normaal gesproken dat uit de risicobeoordeling blijkt dat een referentiewaarde uit de bijlage wordt overschreden — een meting dus. Het derde lid maakt daarop een uitzondering:

De NVWA leest die uitzondering als een uitzondering voor voorverpakte ambachtelijke levensmiddelen: het bedrijf hoeft dan niet aan te tonen dat de referentiewaarde overschreden wordt, maar moet met een risicobeoordeling wél kunnen laten zien dat kruisbesmetting met dat allergeen in de praktijk mogelijk is.

MenuVeilig gebruikt diezelfde lichtere toets als maatstaf voor een keuken, omdat hij past bij hoe een keuken werkt. Ook dat is een keuze van ons en geen eis uit de beleidsregel. In gewone taal komt de beoordeling hierop neer: één frituur voor de kroketten en de friet, één werkblad waar zowel het notengebak als de appeltaart op wordt gesneden, bloem die in de lucht hangt. Dat opschrijven — per allergeen, één regel, met de reden erbij — is de beoordeling.

Voor verpakte levensmiddelen alleen voor de allergenen die in de bijlage bij artikel 2 staan. Dat zijn er dertien:

• Ei
• Lupine
• Melk
• Mosterd
• Noten: amandel, cashewnoot, hazelnoot, macadamianoot, paranoot, pecannoot, pistachenoot en walnoot — elk apart genoemd
• Pinda
• Schaaldieren
• Selderij
• Sesam
• Soja
• Tarwe / glutenbevattende granen
• Vis
• Weekdieren

De toelichting bij de beleidsregel zegt het in één zin: “Een waarschuwing uit voorzorg mag alleen worden gedaan voor de allergenen genoemd in de bijlage.” Let op dat dit in de toelichting staat en niet in de artikeltekst zelf; een toelichting legt een regel uit, hij ís de regel niet.

Een voorzorgsvermelding is altijd vrijwillig. Hij zegt dat een producent of een keuken het niet met zekerheid kan uitsluiten, en hij zegt niets over hoeveel. Op een verpakking vraagt de beleidsregel sinds 1 januari 2026 om “Kan … bevatten” of “Niet geschikt voor …”; “kan sporen bevatten” is daar een oudere bewoording. Op een menukaart kunt u allebei nog tegenkomen, want daar geldt de beleidsregel (nog) niet.

Heeft u een ernstige allergie, behandel elke voorzorgsvermelding dan als een reden om te vragen, niet als een reden om gerust te zijn. Vraag in een restaurant het personeel waaróm die zin er staat.

MenuVeilig volgt de bewoording vrijwillig. Die staat op precies één plek in het systeem, zodat de gastenkaart, de PDF en het beheerscherm nooit iets anders kunnen zeggen. Een “Kan … bevatten” van het etiket van een product staat altijd op uw kaart, bij elk gerecht met dat product. Daarnaast is er een scherm waar u per allergeen vastlegt of u het in uw keuken apart verwerkt — eigen snijplank, eigen pannen — en zo niet, waarom: dan komt de zin bij al uw gerechten. Zolang u niets hebt vastgelegd, vraagt de kaart de gast bij de gerechten met dat product ook het personeel te vragen.

Zo werkt het, van ingrediënt tot kaart.

Verwerkt u een allergeen bewust in een gerecht, dan gaat dit stuk niet over u: dan is het gewone, verplichte allergeneninformatie. En kunt u voor een allergeen niet uitleggen hoe het onbedoeld in een gerecht zou komen, dan hoort er ook geen voorzorgsvermelding te staan — dan zou hij de gast alleen misleiden.