Is een allergenenkaart verplicht?
Kort: een kaart is niet verplicht. Het verstrekken van de informatie wel, en er moet zichtbaar hangen wáár die informatie te vinden is. In de praktijk is een kaart de makkelijkste manier om aan allebei te voldoen.
Geschreven door Jason Wang, CEO. Gepubliceerd op .
Laatst geverifieerd op . Wij controleren de genoemde bronnen opnieuw en werken deze datum bij, ook als er niets veranderd is.
Wat er precies moet
De informatie moet er zijn
Verordening (EU) nr. 1169/2011 verplicht u te informeren over veertien allergenen. Voor onverpakte gerechten — alles wat u in een horecazaak op een bord legt — zegt artikel 44, eerste lid, onder a, dat die vermelding verplicht is. Dit zijn de veertien, in de volgorde van de invullijst van de NVWA:
- Ei
- Glutenbevattende granenSoort verplicht
- Lupine
- Melk (incl. lactose)
- Mosterd
- NotenSoort verplicht
- Pinda's
- Schaaldieren
- Selderij
- Sesamzaad
- Soja
- Vis
- Weekdieren
- Zwaveldioxide en sulfiet
Deze pictogrammen zijn door ons getekend. Er bestaat geen officiële pictogrammenreeks voor allergenen. Op de gastenkaart staat bij een gerecht het teken, met de naam erachter of met de naam in de legenda op dezelfde kaart — de zaak kiest.
Bij zwaveldioxide en sulfiet geldt een drempel: informeren is aan de orde boven 10 mg/kg of 10 mg/l.
Bij granen en noten moet de soort erbij
De NVWA is daar ondubbelzinnig over: “Informeer uw klanten om welke glutenhoudende granen het precies gaat: tarwe (zoals spelt en khorasantarwe), rogge, gerst en/of haver.” en hetzelfde geldt voor noten. Alleen “gluten” of “noten” is dus niet genoeg. Welke soorten precies, en waar ze verstopt zitten.
Er moet zichtbaar hangen wáár de informatie staat
“Op de plaats waar niet-voorverpakte levensmiddelen te koop worden aangeboden, wordt duidelijk zichtbaar vermeld waar de allergeneninformatie over deze niet-voorverpakte levensmiddelen beschikbaar is.”
Dit is de bepaling die de meeste zaken over het hoofd zien. Een QR-code zonder tekst vertelt niet waar hij over gaat, en voldoet dus niet aan deze eis. Wat er wel bij hoort.
Op elke verkoopplek in het pand apart
“Indien niet-voorverpakte levensmiddelen te koop worden aangeboden op meerdere plaatsen binnen eenzelfde pand, wordt de vermelding, bedoeld in het eerste lid, aangebracht op elk van deze plaatsen afzonderlijk.”
Restaurant, bar, terras, afhaalluik: verkoopt u daar afzonderlijk, dan hoort de vermelding op elk van die plekken. Eén bordje bij de ingang is niet genoeg.
Vrij toegankelijk, begrijpelijk en duidelijk leesbaar
“De allergeneninformatie, bedoeld in het eerste lid, wordt op de plaats van verkoop van deze levensmiddelen schriftelijk of elektronisch beschikbaar gesteld en is vrij toegankelijk, begrijpelijk en duidelijk leesbaar.”
Een map die de gast zelf mag pakken voldoet daaraan; een map achter de bar waar u eerst om moet vragen is een grensgeval. Gebruikt u een webadres, dan moet dat werken zonder inloggen. Ons eigen advies — geen wettelijke eis — is om het webadres in gewone letters bij de QR-code te drukken, voor de gast wiens camera het niet doet.
Mondeling mag — onder drie voorwaarden tegelijk
Artikel 3 van dezelfde regeling staat toe dat uw personeel het vertelt. Dan moet aan alle drie de voorwaarden zijn voldaan: het antwoord kan altijd onverwijld en juist gegeven worden vóór de aankoop (onder a), de informatie ligt schriftelijk of elektronisch klaar voor het personeel en voor de NVWA (onder b), en:
“op de plaats van verkoop wordt een duidelijk zichtbare vermelding aangebracht waarbij de consument wordt verzocht zich voor de allergeneninformatie te wenden tot het personeel.”
Die middelste voorwaarde is de reden dat “de kok weet het wel” geen werkbaar antwoord is: het antwoord van de ober mag niet afhangen van wie er die avond werkt.
Wat een overtreding kost
Wij nemen geen boetebedrag over uit een blog. Dit bedrag staat in de bijlage bij het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten, in de rijen die naar de Warenwetregeling allergeneninformatie verwijzen (C-29.12.1 tot en met C-29.12.6). Elk van de zes bepalingen — de vermelding, de vermelding op elke verkoopplek, de beschikbaarheid, en de drie voorwaarden voor de mondelinge route — draagt hetzelfde bedrag:
| Uw bedrijf | Bestuurlijke boete |
|---|---|
| 50 medewerkers of minder | € 525 |
| Meer dan 50 medewerkers | € 1.050 |
per overtreding, en te verhogen als een eerdere boete voor een soortgelijke overtreding minder dan twee jaar geleden onherroepelijk werd (artikel 3, vierde lid). Het aantal medewerkers wordt geteld op de dag van de overtreding (artikel 3, eerste en tweede lid). Voor bedrijven met een omzet vanaf tien miljoen euro kent het besluit een aparte, omzetgerelateerde boete.
De praktische samenvatting
| Dit moet | Dit mag u zelf kiezen |
|---|---|
| De informatie over de veertien allergenen, met graan- en nootsoort | Op papier, op een scherm, via een QR-code, of mondeling |
| Een zichtbare vermelding op elke verkoopplek | Hoe die vermelding eruitziet |
| Schriftelijk of elektronisch vastgelegd, ook bij mondeling verstrekken | Waar u dat vastlegt |
| Actueel, ook als de kok van leverancier wisselt | Hoe u dat bijhoudt |
Wanneer dit niet voor u geldt
Verkoopt u uitsluitend voorverpakte producten met een compleet etiket erop, dan gaat deze regeling niet over u: die gaat over niet-voorverpakte levensmiddelen. Het etiket doet dan het werk.
Uw allergenenkaart in MenuVeilig maken? Bekijk wat het kost of maak een account aan.
Bronnen
- Verordening (EU) nr. 1169/2011 — geconsolideerde tekst op EUR-Lex. eur-lex.europa.eu
- Warenwetregeling allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen — BWBR0035516, in werking sinds 13 december 2014. wetten.overheid.nl
- Warenwetbesluit bestuurlijke boeten — BWBR0011841, geldend vanaf 7 augustus 2026, artikel 3 en bijlage, rijen C-29.11 en C-29.12.1 tot en met C-29.12.6. wetten.overheid.nl
- Allergenen bij onverpakte levensmiddelen (NVWA) — nvwa.nl. nvwa.nl
- Over welke allergenen moet ik informatie geven? (NVWA) — nvwa.nl. nvwa.nl
Dit is algemene voorlichting, geen juridisch advies. U blijft als ondernemer zelf verantwoordelijk voor de juistheid van uw allergeneninformatie.