De allergenenlijst en de invullijst van de NVWA
Een allergenenlijst is een overzicht van alles wat u verkoopt, met per gerecht de allergenen die erin zitten. De NVWA biedt daar een formulier voor aan: de Invullijst allergenen. Hieronder leest u wat erop staat, of u hem moet gebruiken, en hoe u hem zo invult dat uw personeel er op elk moment het juiste antwoord uit haalt.
Geschreven door Jason Wang, CEO. Gepubliceerd op .
Laatst geverifieerd op . Wij controleren de genoemde bronnen opnieuw en werken deze datum bij, ook als er niets veranderd is.
Wat de invullijst is
Eén liggend blad uit de toolkit voor ondernemers van de NVWA, om te downloaden en af te drukken. Bovenaan vult u de naam en het adres van uw locatie in. Daaronder staan twaalf regels voor een gerecht of product, en veertien kolommen: de allergenen, op alfabet. Bij granen en noten is de kolom verdeeld in vakjes per soort, elk met een letter. De veertien, in de volgorde van het blad: Ei, Glutenbevattende granen, Lupine, Melk (incl. lactose), Mosterd, Noten, Pinda's, Schaaldieren, Selderij, Sesamzaad, Soja, Vis, Weekdieren, Zwaveldioxide en sulfiet.
In een vakje zet u een teken als het allergeen in het gerecht zit. Drie kolommen vragen meer:
| Kolom | Wat u invult |
|---|---|
| Glutenbevattende granen | Per soort een eigen vakje: T = tarwe (incl. spelt en khorasantarwe), R = rogge, G = gerst, H = haver |
| Noten | Per soort een eigen vakje: A = amandel, H = hazelnoot, W = walnoot, C = cashew, Pe = pecan, Pi = pistache, Pa = paranoot, M = macadamia |
| Zwaveldioxide en sulfiet | Alleen boven 10 mg/kg of 10 mg/l, gemeten in het gerecht zoals het wordt opgediend |
Twaalf regels is weinig voor een gewone kaart. Gebruik zoveel bladen als u nodig heeft: voor een gerecht dat er niet op staat, heeft uw personeel geen antwoord.
Moet u hem gebruiken?
Nee. De wet vraagt de informatie, geen bepaald formulier. Voor eten dat u onverpakt verkoopt — in een horecazaak, ijssalon, bakkerij, viswinkel of slagerij — zegt de Warenwetregeling alleen hoe die informatie beschikbaar moet zijn:
“De allergeneninformatie, bedoeld in het eerste lid, wordt op de plaats van verkoop van deze levensmiddelen schriftelijk of elektronisch beschikbaar gesteld en is vrij toegankelijk, begrijpelijk en duidelijk leesbaar.”
Een kaart met tekens, een map aan de bar of een pagina achter een QR-code kan daar net zo goed aan voldoen. De NVWA biedt de invullijst aan als hulpmiddel, en schrijft erbij:
“U kunt deze lijst gebruiken voor uw eigen administratie en om uw klanten te informeren over allergenen. Als u deze lijst volledig invult, dan voldoet u aan de wettelijke bepalingen.”
Let op het woord volledig: elk gerecht dat u verkoopt, elk allergeen dat erin zit, en bij granen en noten de soort. En de lijst is de informatie zelf; op de verkoopplek moet daarnaast duidelijk zichtbaar vermeld staan wáár die te vinden is (artikel 2, eerste lid). Wat er bij die vermelding hoort.
Geeft u de informatie mondeling? Dan moet hij er tóch liggen
Vertelt uw personeel aan tafel welke allergenen erin zitten, dan is dat toegestaan onder drie voorwaarden. Eén daarvan is een geschreven versie:
“de allergeneninformatie is te allen tijde schriftelijk of elektronisch beschikbaar voor het personeel en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit”
Het Handboek Etikettering van de NVWA herhaalt die voorwaarde in paragraaf 21.3. Voor precies die geschreven versie is een allergenenlijst bedoeld: uw personeel leest erin wat het de gast vertelt, en een inspecteur kan meelezen.
Zo vult u hem in
Eén regel per gerecht, zoals het op de kaart staat
Neem de kaart erbij en schrijf elk gerecht op onder de naam die de gast leest. Zet een saus, een bijgerecht of een dessert dat u ook los verkoopt op een eigen regel. Een garnering hoort bij het gerecht: sesamzaad, gehakte noten of een krokantje met tarwe brengen een allergeen mee.
Werk vanuit de etiketten, niet uit uw geheugen
Wat in een gerecht zit, is meer dan de hoofdingrediënten. De verordening telt elk allergeen mee dat tijdens de bereiding is gebruikt en er nog in zit, ook als het van vorm veranderd is:
“elke stof of technische hulpstof die wordt genoemd in bijlage II of die is afgeleid van een in bijlage II genoemd(e) stof of product welk(e) allergieën of intoleranties veroorzaakt, en die bij de vervaardiging of de bereiding van een levensmiddel wordt gebruikt en nog in het eindproduct aanwezig is, zelfs in een veranderde vorm”
Dus ook de bouillon, de bindmiddelen en het kruidenmengsel. Uw leverancier moet u daarvoor de gegevens geven:
“De leveranciers van niet-voorverpakte/onverpakte levensmiddelen moeten voldoende informatie geven aan hun afnemers zodat deze in staat zijn om aan hun verplichtingen voor voedselinformatie aan de consument te voldoen (artikel 8, lid 8 Verordening (EU) nr. 1169/2011).”
Bij granen en noten: de letter van de soort
Een teken in de kolom “glutenbevattende granen” zonder soort is niet genoeg. De NVWA: “Informeer uw klanten om welke glutenhoudende granen het precies gaat: tarwe (zoals spelt en khorasantarwe), rogge, gerst en/of haver.” En voor noten: “Informeer uw klanten om welke noten het precies gaat: amandel, hazelnoot, walnoot, cashew, pecan, pistache, paranoot en/of macadamia.” Zet het teken dus in het vakje van de soort, of schrijf de letter erin. Waar die soorten ongemerkt binnenkomen.
“Kan … bevatten” heeft geen eigen kolom
Het blad heeft per allergeen één vakje, voor wat erin zít. Wilt u ook aangeven dat een allergeen onbedoeld in een gerecht kan komen, gebruik daar dan een ander teken voor en zet onderaan het blad wat het betekent. Zo leest niemand een waarschuwing als een ingrediënt, of andersom. Wat de regels over “Kan … bevatten” zeggen.
Een datum erbij, en opnieuw bij elke wijziging
Het blad heeft geen vakje voor een datum; zet hem er zelf bij. Een ander merk mayonaise, een nieuw recept of een daghap maakt de lijst van gisteren onjuist. Leg vast wanneer u hem voor het laatst hebt nagekeken, en loop hem na bij elke wissel. Hoe dat met een kaart die elke dag verandert.
Wat een ontbrekend allergeen kost
De bijlage bij het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten noemt voor de allergenenregels één bedrag per overtreding: € 525 voor een bedrijf met 50 werknemers of minder, € 1.050 daarboven. Per overtreding betekent wat het zegt; een rechtbank bevestigde in 2024 twee boetes uit één controle:
“Gelet op het voorgaande was [naam instantie] bevoegd om voor deze overtredingen een bestuurlijke boete van € 525,- per overtreding op te leggen.”
Wat een controle verder van u vraagt, en wat een herinspectie kost.
Hoe MenuVeilig de lijst maakt
In MenuVeilig vult u geen lijst in. U legt per ingrediënt vast welke allergenen erin zitten, met de soort bij granen en noten, en per gerecht welke ingrediënten erin gaan. Het scherm NVWA-overzicht zet daar de lijst uit samen: uw actieve gerechten in rijen, de veertien allergenen in de kolommen en de volgorde van de invullijst, elke soort in een eigen kolom.
Dezelfde lijst downloadt u als PDF op liggend A4, met de naam en het adres van uw locatie en de datum op elk blad. Een gevulde stip is “bevat”, een open stip “kan bevatten”, een “v” betekent dat het allergeen alleen via een weglaatbaar ingrediënt binnenkomt, en een “?” dat een ingrediënt nog niet is nagekeken. Een leeg vakje betekent daardoor altijd: zit er niet in. Wijzigt u een ingrediënt, dan verandert elk gerecht waarin het zit mee, op de kaart én op de lijst.
Het blijft uw eigen lijst. Hij gaat nergens heen; hij ligt klaar voor uw personeel en voor wie ernaar vraagt. Zo ziet het NVWA-overzicht eruit.
Wanneer dit niet voor u geldt
Verkoopt u uitsluitend voorverpakte producten, dan gaat de Warenwetregeling niet over u en is deze lijst niet voor u. Staan op uw kaart al bij elk gerecht de allergenen, met de soort bij granen en noten, dan is die kaart uw geschreven informatie en hoeft er geen invullijst naast.
Uw allergenenkaart in MenuVeilig maken? Bekijk wat het kost of maak een account aan.
Bronnen
- Toolkit voor ondernemers, met de invullijst allergenen (NVWA) — nvwa.nl. nvwa.nl
- Warenwetregeling allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen — BWBR0035516, in werking sinds 13 december 2014. wetten.overheid.nl
- Allergenen bij onverpakte levensmiddelen (NVWA) — nvwa.nl. nvwa.nl
- Handboek Etikettering van levensmiddelen, versie 9.0 (NVWA) — nvwa.nl, publicatie van 14 november 2024, paragraaf 21.3 over niet-voorverpakte levensmiddelen. nvwa.nl
- Over welke allergenen moet ik informatie geven? (NVWA) — nvwa.nl. nvwa.nl
- Verordening (EU) nr. 1169/2011 — geconsolideerde tekst op EUR-Lex. eur-lex.europa.eu
- Warenwetbesluit bestuurlijke boeten — BWBR0011841, geldend vanaf 7 augustus 2026, artikel 3 en bijlage, rijen C-29.11 en C-29.12.1 tot en met C-29.12.6. wetten.overheid.nl
- Rechtbank Rotterdam, 1 mei 2024 — ECLI:NL:RBROT:2024:3868, bestuurlijke boete voor een niet vermeld allergeen in onverpakt gehakt. uitspraken.rechtspraak.nl
Dit is algemene voorlichting, geen juridisch advies. U blijft als ondernemer zelf verantwoordelijk voor de juistheid van uw allergeneninformatie.